درد بعد از آنژیوگرافی قلب در بیشتر بیماران خفیف، موقتی و بخشی از روند طبیعی بهبودی است. معمولاً این درد در محل ورود کاتتر ایجاد میشود و طی چند روز به تدریج کاهش می‌یابد. با این حال، درد شدید، مداوم یا همراه با علائم غیرطبیعی می‌تواند نیازمند بررسی پزشکی باشد. در این مقاله علت درد پس از آنژیوگرافی، مدت زمان طبیعی آن، روش‌های کاهش درد و علائمی که نباید نادیده گرفته شوند را بر اساس منابع علمی معتبر بررسی می‌کنیم.
نکته مهم: این مقاله تنها بمنظور افزایش آگاهی عمومی تنظیم شده است. اگر خود شما یا فردی در نزدیکی شما دچار درد غیرطبیعی بعد از آنژیوگرافی قلب شده، لازم است با پزشک صحبت نمایید.
آیا آنژیوگرافی قلب درد دارد؟
بسیاری از افرادی که قرار است آنژیوگرافی انجام دهند، نگران درد این روش هستند. خوشبختانه آنژیوگرافی قلب جزو اقدامات کم تهاجمی محسوب میشود و در اغلب مواقع با بی‌حسی موضعی انجام میشود. به همین دلیل، بیشتر بیماران هنگام ورود کاتتر تنها احساس سوزش مختصر ناشی از تزریق داروی بی‌حسی یا کمی فشار در محل ورود کاتتر را تجربه می‌کنند.
زمانی که ماده حاجب وارد رگ‌های قلب میشود نیز ممکن است فرد برای چند ثانیه احساس گرما در بدن داشته باشد که طبیعی است و به سرعت برطرف میشود. خود کاتتر داخل رگ‌های خونی حرکت می‌کند و از آنجا که دیواره داخلی رگ‌ها گیرنده‌های درد کمی دارند، معمولاً بیمار احساس درد قابل توجهی نخواهد داشت.
البته تجربه درد در افراد مختلف یکسان نیست و عواملی مانند آستانه تحمل درد، اضطراب، محل ورود کاتتر (از طریق مچ دست یا کشاله ران) و شرایط جسمی بیمار می‌توانند بر احساس ناراحتی تأثیر بگذارند.
آیا درد قلب بعد از آنژیوگرافی طبیعی است؟
احساس درد در ناحیه قفسه سینه یا قلب پس از انجام آنژیوگرافی ممکن است برای بعضی از بیماران ایجاد شود. در بیشتر موارد، خود آنژیوگرافی باعث آسیب به عضله قلب نمی‌شود و انتظار نمی‌رود فرد پس از این روش دچار درد واقعی قلبی شود.
گاهی بیماران پس از پایان آنژیوگرافی احساس فشار خفیف، ناراحتی یا درد مبهم در قفسه سینه را گزارش می‌کنند. این احساس می‌تواند ناشی از اضطراب، انقباض عضلات قفسه سینه، وضعیت قرارگیری روی تخت یا حتی بیماری زمینه‌ای قلب باشد و الزاماً به معنای بروز یکی از عوارض آنژیوگرافی قلب نیست.
با این حال، اگر درد قفسه سینه مشابه درد قبل از آنژیوگرافی باشد یا با علائمی مانند تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، ضعف شدید یا انتشار درد به بازو، شانه یا فک همراه شود، باید فوراً توسط پزشک بررسی شود؛ زیرا ممکن است ارتباطی با بیماری قلبی زمینه‌ای داشته باشد.
بنابراین وجود درد خفیف در محل انجام آنژیوگرافی معمولاً طبیعی است، اما درد شدید یا درد قلبی واقعی نباید نادیده گرفته شود.
برای انجام ایمن و دقیق آنژیوگرافی توسط بهترین متخصص آنژیوگرافی قلب در تهران، همین حالا با مطب دکتر رویا پرخیده متخصص قلب و عروق تماس بگیرید
درد در نواحی مختلف بعد از آنژیوگرافی
آستانه تحمل افراد نسبت به درد با هم متفاوت است. همچنین، قسمت هایی که احتمال بروز درد در آنها بعد از آنژیوگرافی وجود دارد، در بیماران باهم فرق دارد. شایع ترین تجربه های درد بعد از آنژیوگرافی را در ادامه ذکر کرده ایم:
درد در محل ورود کاتتر
شایع‌ترین درد بعد از آنژیوگرافی مربوط به محلی است که کاتتر وارد رگ شده است. اگر آنژیوگرافی از طریق مچ دست انجام شده باشد، ممکن است بیمار تا چند روز احساس درد، کوفتگی یا حساسیت به لمس در مچ داشته باشد. در روش کشاله ران نیز احساس درد خفیف یا کشیدگی در این ناحیه طبیعی است.
این درد معمولاً طی ۲ تا ۵ روز کاهش پیدا می‌کند و با استراحت و رعایت توصیه‌های پزشک برطرف میشود.
درد قفسه سینه
برخی بیماران پس از آنژیوگرافی احساس ناراحتی مختصری در قفسه سینه دارند که معمولاً کوتاه‌مدت است. اما اگر این درد شدید باشد، بیش از چند دقیقه ادامه پیدا کند یا همراه با علائم هشداردهنده باشد، نباید آن را به حساب عوارض طبیعی آنژیوگرافی گذاشت.
درد بازو یا دست
در آنژیوگرافی از طریق شریان رادیال، ممکن است درد خفیف در مچ، ساعد یا بازو احساس شود. این درد معمولاً ناشی از ورود کاتتر یا فشار وسیله‌ای است که پس از عمل برای جلوگیری از خونریزی روی مچ قرار داده میشود.
در صورتی که درد همراه با سردی دست، بی‌حسی شدید یا تغییر رنگ انگشتان باشد، لازم است سریعاً پزشک را مطلع کنید.
درد کشاله ران
در روش فمورال، درد خفیف، احساس سفتی یا کبودی در کشاله ران تا چند روز طبیعی است. با این حال، اگر درد شدید شود یا توده بزرگ، تورم یا خونریزی در این ناحیه ایجاد شود، باید معاینه پزشکی انجام شود.
درد کمر
گاهی بیماران پس از آنژیوگرافی از درد کمر شکایت می‌کنند. این درد معمولاً به علت چند ساعت بی‌حرکت ماندن روی تخت ایجاد میشود و ارتباط مستقیمی با قلب ندارد. اما اگر درد کمر شدید و ناگهانی باشد، به‌ویژه همراه با افت فشار خون یا سرگیجه، ممکن است نشانه خونریزی داخلی باشد و نیاز به بررسی فوری داشته باشد.
باز شدن رگ قلب با آنژیوگرافی
توضیحات دکتر رویا پرخیده درباره آنژیوگرافی بعنوان یک روش تشخیصی و تصویربرداری از عروق قلب
درد بعد از آنژیوگرافی قلب معمولاً چند روز طول می‌کشد؟
مدت زمان درد به عوامل مختلفی از جمله محل ورود کاتتر، شرایط جسمی بیمار، وجود بیماری‌های زمینه‌ای و روند ترمیم بافت بستگی دارد. در اغلب افراد، درد در محل ورود کاتتر طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت به‌طور محسوسی کاهش پیدا می‌کند و حداکثر طی یک هفته تقریباً از بین می‌رود.
اگر همراه با درد، کبودی خفیف وجود داشته باشد، ممکن است تغییر رنگ پوست تا دو هفته باقی بماند که معمولاً جای نگرانی ندارد. در مقابل، اگر درد پس از یک هفته همچنان ادامه داشته باشد یا شدت آن بیشتر شود، لازم است بیمار توسط پزشک معاینه شود تا احتمال عفونت، خونریزی یا سایر عوارض بررسی شود.
چه عواملی باعث افزایش درد بعد از آنژیوگرافی می‌شوند؟
شدت درد در همه بیماران یکسان نیست و عوامل مختلفی می‌توانند بر آن تأثیر بگذارند، از جمله:
- انجام آنژیوگرافی از طریق کشاله ران در برخی بیماران
- مصرف داروهای رقیق‌کننده خون و ایجاد کبودی بیشتر
- انجام فعالیت سنگین در روزهای ابتدایی
- وارد شدن ضربه به محل ورود کاتتر
- وجود اختلالات انعقادی
- ابتلا به دیابت یا بیماری‌های عروقی که روند ترمیم را کند می‌کنند
- اضطراب و حساسیت بیشتر به درد
چه زمانی درد بعد از آنژیوگرافی طبیعی نیست؟
اگرچه درد بعد از آنژیوگرافی قلب در اغلب بیماران خفیف و گذرا است، اما در برخی شرایط می‌تواند نشانه بروز عارضه باشد. تشخیص تفاوت بین درد طبیعی و درد غیرطبیعی اهمیت زیادی دارد، زیرا مراجعه به‌موقع به پزشک می‌تواند از مشکلات جدی‌تر پیشگیری کند.
به طور کلی، اگر درد هر روز کمتر شود و با استراحت بهبود پیدا کند، معمولاً بخشی از روند طبیعی ترمیم بدن است. اما دردی که به جای کاهش، شدیدتر شود یا با علائم دیگری همراه باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
علائمی که نباید نادیده گرفته شوند عبارت‌اند از:
- درد شدید و ناگهانی در قفسه سینه
- تنگی نفس یا احساس خفگی
- خونریزی مداوم از محل ورود کاتتر
- ایجاد توده بزرگ یا افزایش سریع تورم در کشاله ران یا مچ دست
- بی‌حسی، سردی یا تغییر رنگ اندام درگیر
- تب، لرز یا ترشح از محل ورود کاتتر
- درد شدید همراه با سرگیجه، ضعف یا افت فشار خون
در صورت مشاهده هر یک از این علائم، بهتر است بدون تأخیر با پزشک معالج یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
چگونه درد بعد از آنژیوگرافی قلب را کاهش دهیم؟
رعایت توصیه‌های مراقبتی پس از آنژیوگرافی علاوه بر کاهش درد، احتمال خونریزی و سایر عوارض را نیز کم می‌کند. البته میزان فعالیت و مراقبت‌های لازم ممکن است بسته به شرایط بیمار و نظر پزشک متفاوت باشد.
در روزهای ابتدایی پس از آنژیوگرافی بهتر است از بلند کردن اجسام سنگین و انجام فعالیت‌های شدید خودداری کنید. اگر آنژیوگرافی از طریق مچ دست انجام شده است، بهتر است تا چند روز فشار زیادی به دست وارد نشود. در صورتی که مسیر کشاله ران برای ورود کاتتر انتخاب شده باشد، اجتناب از خم شدن مکرر یا فعالیت‌هایی که به این ناحیه فشار وارد می‌کنند، اهمیت بیشتری دارد.
نوشیدن مایعات کافی نیز معمولاً به دفع ماده حاجب از بدن کمک می‌کند، مگر اینکه پزشک به دلیل بیماری‌های خاص مانند نارسایی قلب یا کلیه، محدودیت مصرف مایعات را توصیه کرده باشد.
در صورت احساس درد، تنها از داروهایی استفاده کنید که پزشک تجویز کرده است. مصرف خودسرانه برخی مسکن‌ها، به‌ویژه داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی، ممکن است برای بعضی بیماران قلبی مناسب نباشد.
آیا درد بعد از آنژیوگرافی از طریق مچ دست با کشاله ران تفاوت دارد؟
امروزه در بسیاری از مراکز درمانی، آنژیوگرافی از طریق شریان رادیال (مچ دست) انجام میشود. این روش معمولاً باعث میشود بیمار زودتر راه برود، راحت‌تر فعالیت‌های روزمره را از سر بگیرد و احتمال خونریزی نیز کمتر باشد.
از سوی دیگر، در روش فمورال (کشاله ران) ممکن است درد، کبودی یا حساسیت محل ورود کاتتر کمی بیشتر باشد، زیرا این رگ قطر بزرگ‌تری دارد و پس از خارج کردن کاتتر، نیاز به فشار بیشتری برای کنترل خونریزی وجود دارد.
البته انتخاب روش مناسب به شرایط بیمار، وضعیت عروق، نوع بیماری قلبی و نظر متخصص قلب بستگی دارد و نمی‌توان گفت که یکی از این روش‌ها برای همه افراد بهتر است.
آیا کبودی همراه با درد طبیعی است؟
بروز کبودی کوچک در اطراف محل ورود کاتتر، یکی از شایع‌ترین اتفاقات پس از آنژیوگرافی است و معمولاً جای نگرانی ندارد. این کبودی در واقع ناشی از نشت مقدار کمی خون به بافت زیر پوست است و طی یک تا دو هفته به تدریج تغییر رنگ داده و از بین می‌رود.
اما اگر کبودی به سرعت بزرگ‌تر شود، با تورم شدید، درد غیرقابل تحمل یا خونریزی فعال همراه باشد، باید سریعاً توسط پزشک بررسی شود.
آیا همه بیماران درد بعد از آنژیوگرافی را تجربه می‌کنند؟
خیر. تجربه درد در افراد مختلف متفاوت است. برخی بیماران تنها چند ساعت احساس حساسیت خفیف دارند و روز بعد تقریباً هیچ ناراحتی احساس نمی‌کنند، در حالی که بعضی افراد ممکن است تا چند روز درد مختصری در محل ورود کاتتر داشته باشند.
عواملی مانند سن، بیماری‌های زمینه‌ای، مصرف داروهای رقیق‌کننده خون، نوع آنژیوگرافی، مهارت تیم درمان و حتی میزان اضطراب بیمار می‌توانند بر شدت درد تأثیر بگذارند.
به همین دلیل، مقایسه تجربه خود با دیگران معیار مناسبی برای قضاوت درباره طبیعی بودن درد نیست.
سوالات متداول
بله. احساس درد خفیف، حساسیت یا کوفتگی در محل ورود کاتتر تا چند روز پس از آنژیوگرافی معمولاً طبیعی است و به مرور کاهش پیدا می‌کند.
در بیشتر بیماران، درد طی ۲ تا ۵ روز کاهش می‌یابد و معمولاً حداکثر تا یک هفته برطرف میشود.
